'Uçak krizi'ne ara formül

27 Haziran 2016 Pazartesi  |  GÜNLÜK

"Uçak krizi" ile kopma noktasına gelen Türk-Rus ilişkilerinde son haftalarda işaretleri görünen yakınlaşma Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'e gönderdiği yeni bir mektupla somut nitelik kazandı ve krizin çözülmesi umudu doğdu.

Putin'in ay başında Atina'da yaptığı "Türkiye ile iyi ilişkiler istiyoruz" açıklamasıyla başlayan süreç bugünkü mektupla yeni bir aşamaya ulaştı.

Kremlin'den yapılan açıklamaya göre, Erdoğan mektubunda hem "özür" hem de "üzüntü" ifadelerini kullandı. Erdoğan "özür" ifadesini, 24 Kasım'da düşürülen Rus uçağının pilotunun öldürülmesi için kullanırken, "...Bir kez daha üzüntümü ve derin başsağlığı dileklerimi ölen pilotun ailesine iletmek  istiyorum ve özür diliyorum"dedi. (Mektubun Rusçasında kullanılan "izvinite" ifadesi özür dilemek anlamına geliyor, ancak cümlenin kuruluşundan affedin anlamı da çıkıyor)

Erdoğan, Rus SU-24 uçağının düşürülmesi için ise "üzüntü duyduklarını"bildirdi.

Cumhurbaşkanı mektubunda Rusya'nın Türkiye'nin dostu ve stratejik ortağı olduğunu, ilişkilerin bozulmasını arzu etmediklerini belirterek, Rus uçağının "kasıtlı" olarak düşürülmediğini yazdı.

Kremlin başından beri Türkiye'nin uçağını düşürmesinden dolayı özür dilemesini, öldürülen pilot için tazminat ödemesini ve katillerin cezalandırılmasını istiyordu.

Bu açıdan bakıldığında Erdoğan Rusya'nın beklediği "özür" ifadesini uçağın düşürülmesi için kullanmamış, onun yerine "üzüntü" bildirmiş oldu.

Ancak mektubun içinde "özür" kelimesinin yer alması bir anlamda Moskova'nın talebinin karşılanması, daha doğrusu bu konuyu kendi kamuoyuna istediği gibi sunmasına olanak sağlıyor. Nitekim, Rus medyası haberi verirken "Erdoğan Rus uçağı için özür diledi" başlığını kullandı, içeride ise özür ifadesinin ölen Rus pilot için söylendiğini belirtti. Sputnik Ajansı da haberi aşağıdaki fotoğrafla duyurdu. Rusya'nın mektubu ilişkilerin düzelmesi için yeterli kabul edip etmeyeceği bilinmiyor ama şu anda Moskova'daki havanın olumlu olduğunu söylemek mümkün.

Cumhurbaşkanlığı sözcüsü İbrahim Kalın ise Erdoğan'ın mektupta, "Hayatını kaybeden Rus pilotun ailesine bir kez daha acılarını paylaştığımı belirtmek ve taziyelerimi sunmak istiyorum; kusura bakmasınlar diyorum" ifadesine yer verildiğini bildirdi. Yani Kalın, doğrudan özür dilemek yerine "kusura bakmayın" denildiğini açıkladı.

Bazı kaynaklar Kremlin'e mektubun Türkçe ve Rusça gönderildiğini bildiriyor. Bu durum, "kusura bakmasınlar"la "özür" arasındaki farklılığın nedeni olabilir. Böylece Rusya açısından "özür dileyen", Türkiye açısından ise daha hafif bir ifade kullanılan bir metin çıkmış oluyor, bir anlamda iki tarafı da tatmin edecek ve zor durum düşürmeyecek bir ara formül bulunmuş oluyor. Spekülasyona girse de, bu metnin üzerinde tarafların önceden anlaşmış olması da söz konusu.

Rusya ile anlaşma umudu doğar doğmaz Türkiye'deki turizmciler hemen Rus turist beklentisine girdi. Ancak bazı Rus yetkililer, Türkiye'nin bu yılı kayıp kabul etmesi gerektiğini söyledi. Rus turizm sektörü temsilcileri ise, yeniden Türkiye turlarının satılabilmesinin teknik açıdan bir aylık hazırlık gerektirdiğini açıkladı.