Türk Akımı ile ilgili TÜRAM önerisi

02 Eylül 2016 Cuma  |  GÜNLÜK

Savaş uçağı krizinin hemen ardından önce Rusya daha sonra Türkiye tarafından buzdolabına kaldırıldığı ifade edilen Türk Akımı projesi tekrar ivme kazanıyor.

Erdoğan Putin zirvesinde de ele alınan bu konuda ilk somut adım 31 Ağustos 2016 günü İstanbul'da atıldı. Enerji Bakanı Berat Albayrak ile Gazprom heyeti arasındaki görüşmede projenin hayata geçirilmesi yönündeki kararlılık teyit edildi. 

Bilindiği üzere, Türk Akımı projesindeki hatlardan birisi Türkiye pazarı için düşünülüyor. Bu hat ile Rusya'dan ilave doğal gaz alımı söz konusu olmayıp, Ukrayna üzerinden ülkemize gelen Batı Hattı'ndan almakta olduğumuz doğal gaz ikame edilecek. Diğer hat ise Güney Avrupa'nın gaz ihtiyacını karşılayacak.

Uçak krizi sonrası hızla düzelmekte olan Türkiye Rusya ilişkilerini daha da ileri seviyeye taşıyacak bir proje olan Türk Akımı projesinde Türkiye'nin, gazın üçüncü ülkelere satışına ilişkin münhasır hak elde ederek her iki hatta da talip olması milli çıkarlarımız açısından daha uygun bir strateji olacaktır. Hatırlanacağı üzere Mavi Akım Anlaşmasında, Rus gazının üçüncü ülkelere satışı konusunda bir madde yer almakta, ancak bunun Rusya'nın izni ile mümkün olabileceği ifade edilmektedir.

Türkiye'nin bu talebini destekleyecek hukuki altyapı da mevcuttur. İki ülke arasında 9 Ağustos 2009'da imzalanan "Gaz Alanında İşbirliği Protokolü" nün 3. Maddesinde, taraflar, Rus gazının Türkiye üzerinden üçüncü ülkelere ulaştırılması, ortak çevrim santralleri ve yer altı depoları inşası gibi ümit verici konularda işbirliği yapmayı öngörmektedirler. Bu açıdan Rus gazının üçüncü ülkelere satışı için Türkiye'nin böyle bir hak talep etmesi, işbirliğinin ruhuna daha uygun olacaktır.  

Bu önerinin her iki ülkenin de ortak çıkarlarına uygun olarak geliştirilebilmesi için, inşaa edilecek iki paralel hattın deniz geçisinden (offshore) sonra  BOTAS'in iletim sistemine bağlanarak Tükiye'de bir ticaret merkezinin oluşumuna hız kazandırılabilir. Türk Akım projesinin gerçekleştirilmesinden sonra, 2021'den itibaren Türkiye'ye gelecek tüm hacmin (Mavi Akım hariç), Nihai Teslim Noktası (FDC) maddeleri olmadan, derinlik kazanmış Türkiye'de oluşacak bir Güneydoğu Avrupa Ticaret Merkezi fiyatına endeksli formüllerle satılması düşünülebilir.

Türkiye Rusya Araştırmaları Merkezi (TÜRAM) olarak bu öneriyi kamuoyunun dikkatine sunarız.