Putin neden korkuyor?

29 Eylül 2016 Perşembe  |  KÖŞE YAZILARI

Rusya, Suriye operasyonuyla uluslararası alanda son zamanlarda adından çok söz ettirse de asıl önemli gelişmeler ülke içinde yaşanıyor.

Devlet Başkanı Vladimir Putin son aylarda iktidar koridorlarında peş peşe değişiklikler yapıyor, üst düzey yetkilileri görevden alıyor. Putin'in dikkat çeken "kadro temizliği"nden payını almayan kurum hemen hemen kalmadı. Rusya lideri kimi yerlerde valileri ya da özel temsilcilerini değiştirdi, kimi yerlerde askeri savcıları, kimi yerlerde de komutanları ya da kurumların yöneticilerini görevden aldı. Yapılan son önemli atama ise, Sergey Narişkin'in Dış İstihbarat Servisinin (SVR) başına getirilmesi oldu. Operasyonlar sırasında, bir dönem adı devlet başkanlığı için geçen iktidarın "şahin" kanadından Sergey İvanov da Kremlin'den uzaklaştırıldı. Tüm bu operasyonların ortak yönü, Rusya liderinin kendisine "sadık" kişileri göreve getirmesi...

Rusya iç siyasetindeki gelişmeleri yakından izlemeyenlere bu değişiklikler olağan gelebilir, zaten Kremlin sözcüleri de atamalar ve görevden almalar için "rutin" değerlendirmesinde bulunuyor ve özel bir anlam taşımadığını savunuyor.

Ancak, ilk bakışta Rusya'nın "tartışılmaz" ve "güçlü lideri" olarak görünen Putin için ortam hiç de sanıldığı gibi güllük gülistanlık değil. Hatta, endişe etmesini gerektirecek bir süreç var.

Putin'in iktidarda bulunduğu yaklaşık 15 yıl içinde çözemediği en önemli sorun ekonomi oldu. En hayati gelir kaynağı petrol ve doğal gaz olan Rusya'nın durumu masaldaki "ağustos böceği"ne benziyor. Doğal kaynakların fiyatı yüksek olduğu dönemlerde oturduğu yerden para basan ve ekonomisini çeşitlendirme ihtiyacı hissetmeyen Rusya kriz kapıyı çaldığı zaman panik halde reformlardan bahsetmeye başlıyor, ta ki fiyatlar yeniden yükselinceye kadar. Bu kısır döngü yıllardır sürüyor ve Ruslar ekonomik reform yapmadan zaman geçip gidiyor. Bu durumu, halkın büyük desteğine sahip olmasına rağmen Putin de değiştiremiyor.

O zaman, anketlere göre kamuoyunun yüzde 80'i tarafından desteklenen Putin için sorun ne? Neden korkuyor?

Sorunlardan biri, "oligark" olarak tanımlanan büyük işadamlarının, en azından bir bölümünün, ekonomideki kötü gidişten hoşnut olmaması, daha doğrusu zarar görmesi ve bu durumdan iktidarı, yani Putin'i sorumlu tutması. Bu kişilerin Kremlin'deki değişik güç odaklarıyla ittifak kurarak Putin'i devirmesi olasılığı soyut bir tehdidin ötesinde

Rusya'nın Kırım'ı ilhak etmesi nedeniyle Batı'nın uyguladığı ekonomik yaptırımların ne zaman kalkacağı belli değil, hatta Putin iktidarda bulunduğu sürece kalkmaması olasılığından söz ediliyor. Bu da Putin'i içeride ister istemez hedef haline getiriyor.

Evet, Rusya Kırım'ı ilhak etti, Ukrayna'nın doğusunu ayaklandırdı ve Suriye'de uluslararası kamuoyunu şaşırtan askeri bir operasyon düzenledi ama bütün bunların zaten zor durumdaki ekonomi için bir bedeli oldu.

Resmi takvime göre Rusya'da başkanlık seçimleri 2018 yılında yapılacak.

Ama...

Bu tarihin öne çekilebileceği giderek daha çok dile getiriliyor, hatta seçimin gelecek yıl yapılma olasığının yüzde 50'nin üzerinde olduğunu düşünenlerin sayısı artıyor.

Putin aday olacak mı?

Henüz bu konuda hiçbir açıklama yapmamasına karşın son atamalar ve kendisine bağlı, gizli servis kökenli kişileri göreve getirmesi hem seçim hazırlığı hem de iktidarına karşı girişilebilecek bir harekete hazırlık olarak görülüyor.

Herkesin ortak görüşü ekonomideki kötü gidişin süreceği ve başkanlık seçimlerinin asıl yapılması gereken tarih olan 2018'de Putin için koşulların daha da olumsuz hale geleceği. Dolayısıyla, işler daha sarpa sarmadan başkanlık için erken seçime gidilmesi çıkarına görünüyor.

Şu an için zayıf bir olasılık görünse de Moskova'daki siyasi kulislerde, yıllardır olağanüstü bir tempoyla çalışan ve yorulmaya başladığı izlenimi veren Putin'in koltuğunu bırakacağı bir halef aramaya başladığı dedikodusu da dolaşıyor.

Belki şu anda Putin'in iktidarının bıçak sırtında oturduğu, hemen yarın devrilebileceği söylenemez ama önünde zorlu ve sıkıntılı bir yol bulunduğu ve gelecek için endişe etmesi gereken konular olduğu tartışma götürmez.