Türk Yahudileri Pesah Sederi'nde buluştu

21 Nisan 2017 Cuma  |  GÜNLÜK

Türk Yahudileri, Pesah (Hamursuz) Bayramı nedeniyle Neve Şalom Sinagogu'nda Pesah Sederi'nde bir araya geldi.

500. Yıl Vakfı Türk Musevileri, Pesah Bayram nedeniyle önceki gün Neve Şalom Sinagogu'nda Pesah Sederi etkinliğinde Türk Yahudilerini buluşturdu. Düzenlenen etkinliğe Türk Yahudilerinin dışında Ermeni ve Müslüman vatandaşlar da katıldı.

Pesah Sederi hakkında bilgi veren Şalom Gazetesi yazarı Nazlı Doenyas, Seder'de uygulanan ritüelleri ve yenilen yemekleri Sefarad Yahudilerinin kültürüne göre açıkladı. Doenyas'ın verdiği bilgilerden sonra Sefarad mutfağına ait lezzetlerin yer aldığı Seder'de yenilen yemekler ikram edildi.

Pesah Bayramı, Türk Yahudileri tarafından bu yıl 11-18 Nisan tarihleri arasında kutlandı.

Pesah Sederi

İsrail'deki Yahudiler Pesah (Hamursuz) Bayramı'nın ilk akşamı, Diaspora Yahudileri ise ilk iki akşamı Pesah Sederi'nde bir araya gelip yemek yerler. Seder (סדר) İbranice'de kelime anlamı olarak "düzen" demektir. 

Pesah Sederi'ndeki bazı yiyeceklerin anlamları:

Kırmızı Şarap: Şarap, neşe ve sevinci; kırmızı ise kanı simgelemektedir. Kan, Yahudilerin Mısır'daki esaret günlerinde nasıl eziyet çekip kanadıklarını ifade etmektedir. Kan, aynı zamanda özgürlük kanını da simgeler. Mısır'dan çıkıştan önceki akşam Yahudiler Mısır'da kutsal sayılan kuzuyu kesip, kanını evlerinin kapısına sürmüş ve bu şekilde son felaket olan behor (ilk doğan) erkeklerin ölümü, Yahudileri etkilememiştir.

Matsa: Yahudiler, hazırladıkları hamurların mayalanmasını beklemeden Mısır'dan çıkmıştır. O yüzden Pesah'da mayasız ekmek olan "matsa" tüketilir. Yani özgürlüğü simgelemektedir. 

Karpas: Kereviz, maydanoz veya turp yaprağı tuzlu su ya da sirkeye batırılarak yenilmektedir. Bu da Mısır'da Yahudilerin döktükleri ter ve gözyaşını simgelemektedir.

Acı Otlar: Yahudilerin Mısır'da çektiği acıları anımsatmaktadır. Acı otlar için Türk Yahudileri genellikle marul kullanmaktadır. Marulun özelliği, tatlı olarak başlayıp, sonlara doğru acılaşmasıdır. Yahudilerin Mısır'da yaşadıkları ilk zamanların tatlı olmasını, fakat sonunda zorluk ve acıya dönüşmesini simgelemektedir.

Pesah Bayramı

İbrani takvimine göre Nisan ayının 15'ine rastlayan Pesah (Hamursuz) Bayramı, Yahudilerde Mısır'daki kölelikten kurtuluşun anısına her yıl diasporadaki Yahudilerce 8 gün, İsrail'de ise 7 gün kutlanmaktadır. Tevrat'a göre Mısır'da Firavun'un köleleri olarak kullanılan ve üzerlerine ağır işler yüklenen Yahudiler, Tanrı'nın yardımıyla Musa'nın önderliğinde Mısır'dan çıkarlar. Ancak bu çıkış o kadar acele olmuştur ki, Yahudiler kendileri için hazırladıkları ekmeklerin hamurlarının mayalanmasını beklemeden pişirirler. Bu yüzden, bu bayramda mayalı hiçbir ürün tüketilmez.

Pesah boyunca Yahudiler mayasız hamurdan yapılmış "matsa" adındaki ekmeği yerler. Bayram boyunca hiçbir mayalı veya kabaran ürün tüketemeyecekleri gibi buğday, arpa, darı, yulaf, çavdar adı verilen tahılları ve bundan üretilmiş yan ürünleri de (makarna, ekmek, bira vb.) evlerinde bulunduramazlar.

Pesah, İbranice'de "geçmek, atlamak" anlamlarına gelmektedir. Tevrat'a göre, Tanrı İsrailoğulları'ndan evlerinin kapısına işaret koymalarını istemiştir. İsrailoğulları, Mısırlıların başına gelen 10 musibetten bu korumayla kurtulmuştur. Tevrat'ta "Tanrı İsrailoğullarının evlerinin üzerinden geçti" şeklinde anlatılmaktadır. Bu olay daha sonra Bet Ha-Mikdaş (Süleyman Mabedi)'da bir kuzunun kurban olarak sunulmasıyla anılmaya başlamıştır. Günümüzde Bet Ha-Mikdaş olmadığından kurban sunulmamaktadır.

Pesah Bayramı'nın diğer isimleri ise Özgürlük Bayramı, Tarım Bayramı ve Hacılar Bayramı'dır.

Hakan Başak