Putin'in zor seçimi

14 Mayıs 2017 Pazar  |  GÜNLÜK

Petrol ve doğal gaz fiyatlarındaki gerileme, ekonomisi hidrokarbonların satışına dayalı olan Rusya'yı bir tercihe zorluyor. Uluslararası siyasi analiz kuruluşu Geopolitical Futures uzmanı Xander Snyder'a göre, eğer Putin yeterince dikkatli davranmazsa kamuoyu desteğini kaybedebilir.

Synder, Putin'in önünde iki seçenek olduğunu belirtiyor. İlk seçenek eski başbakan yardımcısı ve maliye bakanı Aleksey Kudrin'in hazırladığı ve bu ay sonunda Putin'e sunacağı 'K Planı'. Liberal ekonomi yanlısı görüşleriyle tanınan Kudrin'in hazırladığı planın ayrıntıları bilinmiyor. Ancak Kudrin'in devletin bütçe harcamalarını artırmadan, teknoloji ve eğitime daha fazla kaynak ayırabilmesi için başta emekli maaşları olmak üzere diğer harcamalarda kesinti yapılmasını öngördüğü biliniyor. 
 
Hem emeklilik yaşının artırılmasını, hem de emekli maaşlarının düşürülmesini öngören bu planın kamuoyundan tepki göreceği açık. Çünkü Rusya'da nüfusun yaklaşık yüzde 30'unu oluşturan 43 milyon emekli var. Emekli maaşları 2014-2016 arasında zaten reel olarak yüzde yedi düşmüş durumda. Çok büyük bir çoğunluğu sadece emekli maaşıyla geçinen bu kesimin şikayetleri de giderek artıyor. 
 
Putin'in bir diğer seçeneği ise, 2012 yılında alternatif ekonomik stratejiler hazırlamak amacıyla bir grup Rus ekonomist tarafından kurulan Stolypin Kulübü'nün hazırladığı plan. Bu plana göre, devletin yatırımları artırması için gereken kaynak, para basarak ve borçlanma yoluyla bulunmalı. Ancak para arzının artırılması, gerçek satın alma gücünün de artması anlamına gelmiyor. Bu yöntemin etkili olabilmesi, kamu harcamalarındaki artışın rublenin değerindeki bir düşüşten kaynaklanmamasına bağlı. Stolypin Kulübü, bu nedenle dalgalı kur yerine sabit kur politikasına geçilmesini öneriyor. Ne var ki Merkez Bankası'nın rezervleri, bu politikanın riskini artırıyor. 1998'deki krizin en büyük nedenlerinden birini de sabit kur politikası olduğu unutulmadı. 
 
Synder'e göre, Putin'in Kudrin'le görüşecek olması kemer sıkma politikasını ciddiye aldığının bir göstergesi. Putin, emekli maaşlarındaki düşüşün yol açacağı siyasi risklerin farkında ama Rus ekonomisinin mevcut gidişatı sürdüremeyeceğini de biliyor. Rus halkı hala Putin'i destekliyor, fakat bu destek Putin'în ekonomiyi düzelteceği inancına dayanıyor. 2018'de Putin aday olursa yeniden seçilmesi bekleniyor, ama bunun için bir ekonomik plan sunması gerekiyor. 
 
Bu arada Rus liderin hem enerji kaynaklarının satışına bağımlı olan ülke ekonomisini çeşitlendirecek reformları hayata geçirmesi, hem de bu politikaların yol açabileceği kısa vadeli ekonomik ve siyasi sorunları azaltabilecek bir yol bulması lazım. 
 
Kemerlerin fazla sıkılması, ülkedeki huzursuzluğun güvenlik güçlerinin kontrol edemeyeceği bir noktaya gelmesine neden olabilir. 1998 krizi sonrasında iktidara gelen Putin, böyle bir gelişmenin nelere yol açabileceğini kendi deneyimleriyle biliyor. 
 
Putin için tek risk, kitleler değil. Kudrin'in planı yatırımların korunmasını da içeren bir yargı reformu öneriyor. Bu da, şimdiye kadar koruyup kollanan oligarkların hukuk devleti kurallarına uyması anlamına geliyor. Böyle bir durumda, Putin'in yakın çevresinde yer alanların Rus lidere karşı tavır alması riski doğabilir. Ayrıca son yıllarda iktidarı daha da merkezileştiren Putin'in, bir yargı reformunun getireceği adem-i merkeziyetçiliği ne kadar kabulleneceği de şüpheli. Ancak Kudrin'e göre, yatırımların artmasının yolu mülkiyet haklarının korunmasından geçiyor.  
 
Geopolitical Futures, enerji kaynaklarının fiyatlarının düştüğü ve kamu kaynaklarının azaldığı bir dönemde hidrokarbonlara bağımlılıktan kurtulmaya çalışan Rusya ekonomisinin kötüleşeceği öngörüsünde bulunuyor. Ekonominin çeşitlendirilmesi kemer sıkmayı gerektirecek. Bu da Putin'in tabanını oluşturan alt ve orta sınıflarda rahatsızlık yaratacak. Kudrin'in planında büyük bir önem atfedilen yargı reformu ise Putin'in üst sınıflardaki desteğini riske sokacak. 
 
Putin'in önündeki sınırlı seçeneklerin hiç biri iyi değil. Mevcut durumu sürdürmek de çözüm oluşturmuyor. Synder'a göre, Putin tasarruf tedbirlerini uygulamaya koyacak. Fakat bunun kısa vadeli siyasi sonuçlarının kendi iktidarını etkilememesi için yavaş adımlarla ilerleyecek.

(TürkRus.Com)