Ruslar kaçar ama asla teslim olmaz!

05 Ağustos 2017 Cumartesi  |  MG ÖZEL

Tromsö adını herhalde Tromsölüler ve Norveçlilerden başka kimse bilmez. Daha doğrusu bilmezdi. Norveç'in kutuba çok yakın bu küçük balıkçı kasabası kısa süre önce adını önce Türk, daha sonra uluslararası spor kamuoyuna duyurdu. Hem de ne duyurma! UEFA Kupası kuraları çekildiğinde Galatasaray'a rakip olarak Tromsö'nün çıktığını duyan Türk spor yazarlarının yüzüne alaycı bir gülümseme yerleşmişti. Ama kasaba takımı diye küçümsenen Tromsö dişli çıktı. Hiçbir maçın oynanmadan kazanılamayacağını bir kez daha kanıtladı. Beklenmedik şöhret Tromsölülerin gururunu okşamış olmalı ki, kısa bir aradan sonra uluslararası medyanın bir kez daha gündemine oturdular. Gerçi, bu kez olayın asıl kahramanı kendileri değildi, hatta biraz da küçük düştüler ama olsun, dünya günlerce Tromsö'den söz etti.

Rus balıkçı teknesi Elektron, geçen pazar günü* Tromsö açıklarına geldiğinde gürültü kopacağını tahmin ediyordu ama herhalde bu kadarını beklemiyordu. Tromsö sahil koruma gemileri, Elektron'un kaçak balık avladığını anlayınca hemen denize açıldı. Hızlı hücum botların Rus gemisini yakalaması uzun sürmedi. Elektron çaresiz Tromsö limanına yanaştı. İki yetkili gemiye çıktı, yakalanan balıklar sayıldı, tutanak hazırlandı. 
Buraya kadar her şey normal görünüyordu. Gerçi, Elektron'un avlandığı yer Rusya ile Norveç arasında tartışmalı bir bölgeydi. Rusya buranın uluslararası sulara dâhil olduğunu savunuyordu. Neyse, tam tutanak hazırlanırken Rus kaptan Valeriy Yarantsev mürettebata, Norveçlilerin hiç beklemediği bir emir verdi: Motorları çalıştırın, kaçıyoruz! Böylece, 21. yüzyıldaki ilk Tromsö deniz savaşı başlamış oldu.

Tromsö kıyı koruma gemileri Elektron'a önce uyarı ateşi açtı, durmadığını görünce Norveç donanmasından bir savaş gemisi peşine düştü. Aslında komik bir görüntüydü. Önde batmakla batmamak arasında kararsızlık geçiren eski mi eski bir balıkçı teknesi, arkasında gelişmiş silahlarla donatılmış modern bir savaş gemisi. Kaptan Yarantsev, yaşananları an be an bağlı olduğu Murmansk limanına telsizle bildiriyordu. 

Kovalamacanın ikinci günü mesajında, "Peşimizdeki gemilerin sayısı ikiye çıktı. Tepemizde helikopter uçuyor. Elektron'un ele geçirilme tehlikesi var. Yardım gönderin!" diyordu. Rus yetkililer gelişmelerden haberdardı. Elektron'un yakalandığı bölge gerçi tartışmalıydı ama kaptanın teknede hem de iki Norveçli varken kaçmasına kızmışlardı. Müdahale etmemeye karar verdiler. Murmansk'tan ses çıkmadıkça Yarantsev daha da hızlı kaçmaya çalışıyordu. O ruh hali içinde yeni mesajında tekneye bomba atıldığı mesajını iletti. Oysa atılan sadece uyarı fişekleriydi. Bu arada, Norveç savaş gemilerinin sayısı dörde çıkmıştı. Ama Barents Denizi'nin ortasında Norveç donanmasıyla teke tek kalmak belli ki Rus kaptanın gözünü korkutmamıştı. Yeni mesajını hazırladı: Yaklaşıyorlar! Norveç savaş gemilerine çarparak saldırma hakkımı saklı tutuyorum!

İş tam bir inada binmişti. Ruslar kaçıyor, Norveçliler kovalıyordu. Bir Norveç gemisi, balıkçı teknesine ağ atmaya çalıştı ama bölgede bulunan başka bir Rus teknesi iki geminin arasına girdi. Kovalamaca cuma gününe kadar sürdü. Diplomatların çabasıyla sorunun daha da büyümesi engellendi. Günlerdir olanları dehşet içinde izleyen iki Norveçli yetkili sonunda Elektron'dan ayrılabildi. Ama Norveç donanmasına kök söktüren Rus kaptan Yarantsev strese daha fazla dayanamadı, tekne Murmansk limanına yanaşmadan az önce kalp krizi geçirdi, yoğun bakıma alındı.

Birinci sayfasına kaptanın resmini basan Komsomolskaya Pravda gazetesi Tromsö deniz savaşının finalini şu başlıkla yaptı: Ruslar kaçar ama asla teslim olmaz!

Gazeteci Cenk Başlamış'ın "Rusya'nın Sırları" kitabından alınmıştır.

*19 Ekim 2005

Not: Fotoğraf temsilidir.