Photoshop gazeteciliği

09 Ekim 2017 Pazartesi  |  GÜNLÜK

Hürriyet Okur Temsilcisi Faruk Bildirici, gazetecilerin Photoshop programı yardımıyla fotoğraflarda oynamasını eleştiren bir yazı kaleme aldı:

"Ertuğrul Özkök'ün, Fransa'daki "Photoshop yasağı"nı gündeme getirmesi iyi oldu. Medyaya yaptığı "Gazeteler ve gazeteciler fotoğraflarda Photoshop kullanıyorsa utanmasın, bunu ilan etsin" çağrısı da çok haklı. Bence de Photoshop'lu fotoğraflarla okuru kandırma dönemi sona ermeli.

Photoshop, fotoğrafları bambaşka hale dönüştüren sihirli bir program. Fransa, bu programın yarattığı soruna el atan ender ülkelerden. Fransa'da artık katalog, ilan, gazete veya dergilerde yer alan ticari fotoğraflarda insan figürü üzerinde Photoshop'la yapılan müdahaleler, uyarı notu ile tüketiciye bildirilecek. Özellikle moda, reklam ve pazarlama sektörlerini kapsayan bu uygulama yürürlüğe girdi.

Bu düzenlemeye Türkiye'de de ihtiyaç olduğu kuşkusuz. Zira manken fotoğraflarının çoğu Photoshop'lu. Photoshop'suz reklam fotoğrafına rastlamak neredeyse imkânsız.

Medyada da durum vahim. Photoshop kullanımında sınır yok. Fotoğraflar üzerinde Photoshop ve benzer programlarla oynama yapılmakla kalmıyor, montajla fotoğraflar birleştiriliyor. Sanatçıların ve bazı siyasetçilerin özel fotoğrafçılara çektirip Photoshop yaptırdıkları fotoğrafları yayınlatmaları artık sıradan bir yöntem. Kimi gazeteciler de kendi fotoğraflarına bile Photoshop uyguluyor.

Ama Fransa'da getirilen ticari fotoğraflarda Photoshop yapıldığını bildirme zorunluluğu gazetecilik fotoğraflarına uygulanamaz. Çünkü gazetecilik fotoğraflarında Photoshop değil hiçbir müdahale yapılamaz, yapılmamalı.

Nitekim bu yazıyı kaleme almadan önce bu yıl dünyanın en prestijli fotoğraf ödülü World Press'e değer görülen Associated Press (AP) foto muhabiri Burhan Özbilici ile konuştum; o da katıldı bu düşünceme. "Batı ajanslarında fotoğrafta en ufak bir oynamaya izin verilmez" dedi ve anlattı:

"World Press jürisi, Rusya'nın Ankara Büyükelçisi Karlov'a düzenlenen suikast sırasında çektiğim fotoğrafların orijinallerini görmek istedi. Fotoğraflarda oynamadığıma emin olduktan sonra ödülü açıkladılar."

Özbilici hatırlattı. AP, üç yıl kadar önce Pulitzer ödüllü ünlü foto muhabiri Nurciso Conteras'ı, Suriyeli bir isyancıyı gösteren fotoğrafının sol alt köşesindeki kamera görüntüsünü sildiği için işten atmıştı. Gerekçe, AP'nin "doğruluk standartlarını çiğnemiş" olmasıydı. Reuters da Beyrut muhabiri Adnan Hajij'i sırf fotoğrafta kontrastı artırdığı için işten çıkarmıştı.

Bu örnekler, gazetecinin çektiği fotoğraflara ilişkin. Ama fotoğrafa müdahale etmeme kuralı, gazetecinin kendi fotoğrafında da geçerlidir. Gazeteci, fotoğrafına Photoshop uygulayıp/uygulatıp kendisini olduğundan farklı gösteremez. Kendi gerçeğini de deforme edemez, okura kurgusal bir kişilik sunamaz. Neticede biz gazeteciyiz, artist ya da manken değil... İşimiz gerçeği aktarmak.

Peki gazetecilikte illüstrasyon, montaj, Photoshop gibi yöntemlerle fotoğraf ya da görsel üretilemez mi? Üretilir. Sadece ve sadece fotoğraf çekilmesi mümkün olmayan özel koşullarda. Örneğin mahkemelerde çizimler yapılabilir ya da bir bombalı saldırıda olay yeri illüstrasyon ve fotomontajla gösterilebilir. İşte böylesi durumlarda o görselin nasıl üretildiği okura açıkça bildirilmeli, okur kandırılmamalıdır."

Yazının tamamını okumak için tıklayın