Suriye'de barış umudu

23 Kasım 2017 Perşembe  |  GÜNLÜK

Rusya, Türkiye ve İran liderleri, Suriye'de yaklaşık altı yıldır süren iç savaşın son bulması ve soruna siyasi bir çözüm sağlanması amacıyla Soçi'de buluştu.

Karadeniz kıyısındaki "Rus Sanatoryum" binasında yapılan zirve, son dönemde Suriye'de eşgüdüm içinde hareket eden Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in ev sahipliğinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani'yi bir araya getirdi.

Putin, görüşmelerin tamamlanmasından sonra düzenlenen basın toplantısında, üç ülkenin Suriye'de savaşın son bulması sürecinde öncü rol üstlendiğini söyledi. Rusya lideri, bundan sonraki süreçte önemli rol oynayacak Suriye Ulusal Diyalog Kongresi toplantısına ülkedeki bütün unsurların katılması konusunda üç liderin anlaşmaya vardığını belirtti. Rus lider, "Tüm siyasi partileri, dış ve iç muhalefeti, etnik ve dini grupları masanın etrafında toplamak istiyoruz. Kongre, devlet düzeninin temini, yeni anayasa hazırlanması ve yeni anayasa temelinde BM'nin gözetimi altında seçimler yapılması gibi Suriye'nin toplumsal gündemini masaya yatıracak" dedi.

Ruhani de benzer şekilde, Suriye'de barış ve istikrarın sağlanması için zemin hazırlandığını belirtirken, Putin'in sözünü ettiği Suriye Ulusal Diyalog Kongresi'ne bütün aktif tarafların katılması gerektiğini vurguladı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan konuşmasının başında Türkiye ile Rusya'nın son dönemde yoğun diplomasi içinde olduğunu belirterek, "Bunun meyvelerini topluyoruz" diye konuştu.

Soçi'de "kritik görüşmeler yaptıklarını" söyleyen Erdoğan, bundan sonraki sürecin başarılı olmasının hem Suriye rejimine hem de muhalefete bağlı olduğunu bildirdi. Erdoğan'ın konuşmasındaki en önemli bölüm, PYD'yi kastederek söylediği "Terörist unsurların dışlanması önceliğimiz olmaya devam edecektir. Bir terör örgütüyle aynı çatı altında olmamızı, bizden kimse beklememelidir. Suriye'nin toprak bütünlüğüne bağlılığımızı ifade ediyorsak, eli kanlı bir çeteyi meşru bir aktör olarak göremeyiz"oldu.

Liderlerin açıklamalarına bakıldığında Soçi  zirvesinden çıkan en önemli sonuç, üç ülkenin Suriye'de artık yeni bir sürecin başlaması konusunda anlaşması oldu.

Basın toplantısında yapılan açıklamalara bakıldığında, Türkiye açısından en kritik konu olan barış sürecine PYD'nin katılması konusunda henüz görüş birliği sağlanamadığı sonucu çıkıyor. Putin ve Ruhani, Suriye Ulusal Diyalog Kongresi'ne bütün tarafların katılması gerektiğini söylerken Erdoğan'ın ismini vermeden PYD'nin dışlanması gerektiğine vurgu yapması tarafların bu konuda görüş birliği içinde olmadığı izlenimi veriyor. 

Basın toplantısının ardından Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov'un açıklaması da bu değerlendirmeyi doğruluyor. Peskov Kürtlerin Suriye Ulusal Diyalog Kongresi'ne katılımının Rusya, Türkiye ve İran liderleri tarafından ele alındığını, katılımın kapsayıcı olması gerektiği söyledi. Basın mensuplarının 'Kürtlerin Suriye Ulusal Diyalog Kongresi'ne katılımı görüşüldü mü' sorusuna Peskov, "Evet, görüşüldü" yanıtını verdi, "Nasıl bir karar alındı" sorusunu ise, "Katılım kapsayıcı olmalı" diye yanıtladı.

Erdoğan'ın açıklamasıyla Türkiye, Suriye'deki "kırmızı çizgisi"ni uluslararası kamuoyunun önünde açıkça deklare etmiş oldu. Bundan sonraki süreçte PYD meselesinin üç ülke arasında pazarlık konusu olacağı görülüyor.

Böylece, 30 Eylül 2015'teki askeri operasyonla Suriye'deki iç savaşın gidişatını değiştiren Rusya son dönemdeki yoğun diplomatik girişimleriyle yeni dönemde de başaktör olmaya devam edeceğini kanıtladı. Diğer yandan, Moskova'nın desteği sayesinde koltuğunu korumayı başaran Suriye lideri Beşar Esad'ın en azından yakın ve orta vadede iktidarda kalmaya devam edeceği anlaşılıyor.