Şeker mi kanser mi?

02 Mart 2018 Cuma  |  MENTOR

Şeker fabrikaları özelleştiriliyormuş yetmez ama evet; bana göre bırakın özelleştirmeyi tamamen kapatılmalı çünkü dünyada organik bazlı şeker sadece şeker kamışı ve pancarından üretiliyor.

Ancak arada bir fark var: Şeker pancarından üretilen şeker, şeker kamışından üretilenden 3 kat daha pahalı ama şeker kamışı sadece tropik iklimde yetişiyor, yani Türkiye'de yetişmez, yetişmiyor. O nedenle biz güya köylüyü desteklemek için şeker pancarı ekimini destekleyip şeker kamışından üretilmiş ithalatı yasaklıyoruz.

Türkiye'de yıllık şeker tüketimi 2.3 milyon tondur. Şeker kamışından üretilen şekerin ton fiyatı 300 dolar iken şeker pancarından üretilen şekerin ton maliyeti ise yaklaşık 800 dolardır, yani Türkiye'de şeker fabrikalarını oy deposu olarak görülüp verimli çalışmaktan uzak yerler olması nedeniyle ton başına maliyet yaklaşık 1.200 dolardır, yani biz ithal etsek 300 dolar yiyeceğimiz şekeri ürettiğimiz için 1.200 dolara yiyoruz. Bunun ülke ekonomisine maliyeti  2 milyar dolardır.

Şeker üretmesek dışarıdan şeker alsak bu kadar para cebimizde kalır.

Buna karşılık çiftçi sayısı 126.307, yani şeker pancarı üreten her çiftçimize ayda 1.000 dolar karşılıksız hibe yapsak cebimize 500 milyon dolar kalır. Kısacası şeker pancarı üretiminden vazgeçersek yıllık 2 milyar dolar tarıma karşılıksız hibe desteği sağlayabiliriz.

Ayrıca şeker fabrikalarının satılmasını veya kapatılmasını nişasta bazlı şeker kullanımı ile ilgisi yoktur çünkü şeker kamışından üretilen şeker ile şeker pancarından üretilen aynıdır, fiyat dışında farkları yoktur. Nişasta bazlı şeker kullanımı kötüdür ama o ayrı bir tartışma konusudur.

Durum böyle olunca şeker piyasası liberal bir piyasa değildir, fiyatı devlet belirler. Öyle olunca da hiçbir girişimci için şeker fabrikası yatırımı mantıklı olmaz çünkü devlet fiyatı düşük belirler veya şeker kamışından yapılan şeker ithalatına izin verirse o gün batarsınız. Hiçbir yatırımcı bu riski almaz, zaten geçmişte özelleştirilemedi, şimdi de özelleştirilemez. Bir iki tanesi kooperatifler tarafından alındı, onların da devlet işletmesinden farklı bir sonuç ürettiğini sanmıyorum.

En iyi çözüm kapatılmaları ve şekerin ithal edilmesidir. Bu nedenle işsiz kalacak köylüye karşılıksız teşvikler verilerek başka tarım ürünleri veya hayvancılıkta uzmanlaşmaları sağlanmalıdır, böylece hem köylü hem de ülke ekonomisi kazanmış olur. Şeker stratejik ürünmüş, neyi stratejik? Her meyvede var pekmez yapar içersin.

Sonuç; yukarıda saydığım nedenlerle şeker fabrikaları kapatılmalıdır.