Rusya'ya demokrasi gelmez çünkü...

04 Mart 2018 Pazar  |  GÜNLÜK

Rusya neden demokratik bir ülke olamadı? Gelecekte olabilecek mi? Novıye İzvestiya gazetesi için konuya dair görüşlerini yazıya döken ünlü sosyolog Vladislav İnozemtsev'in bu sorulara yanıtı olumsuz. En azından dün ve bugün için. Peki ama neden? İşte İnozemtsev'e göre Rusya'nın demokrasi yolculuğunun önündeki beş engel.

1. Tarih. Yüzyıllar boyunca Rusya demek devlet demekti. Devlet ise bir yönetici figürüne eşitti. İstisnai dönemler hariç yönetici figürün otoritesi tartışmaya kapalıydı. Çarlar, yöneticiler öldürülse bile yerlerini yine mutlak otoriteye sahip yenileri ala geldi. Sonuç olarak iktidar Doğu despotizmlerine uygun biçimde hep bir kişinin şahsında simgeleşti. Çarlık devrildikten sonra da bu durum değişmedi. Demokrasinin gereği olan "alternatif" kavramı Rusya'da kendine yer bulamadı.

2. Kişi kültü. Ülkede kişiler devletle özdeşleştiği için kişiyi eleştirmek devleti eleştirmeye, devleti eleştirmek ise vatan hainliğine kolayca eşitlenebildi. Muhalefetin kolayca dış güçlerle ilişkilendirilebilmesi de cabası. İnozemtsev'e göre, bu sebepten ötürü Rusya'da bugün bile gerçek bir muhalefetten söz edilemez.

3. Doğal kaynaklara dayalı ekonomi. Batı demokrasilerinden farklı olarak Rusya'nın devlet hazinesi büyük oranda doğal kaynaklardan elde edilen gelire dayalı. XX. yüzyılın tamamında da istisnai kısa dönemler hariç hep böyle oldu. Tersi bir ekonomik yapıya sahip batı ülkelerinde demokrasi devletin toplumsal gelişimi sırtlayan yurttaşlar tarafından dışarıdan kontrolü şeklinde gelişti. İnozemtsev büyük çoğunluğunun zenginlik üretmediği, tam tersine bu zenginliği kullandığı bir nüfusa sahip toplumların demokratik olamayacağı düşüncesinde.

4. İmparatorluk zihniyeti. Yerleştiği coğrafyanın bir sonucu olarak Rusya kendini hep savunma poziyonunda gördü. Bu da bireyden ziyade, topluluğun çıkarlarını ön planda tutan bir anlayışın gelişmesine zemin hazırladı. Coğrafya bir yandan da Rusya'nın çevresindeki küçük devletlere daha büyük düşmanlara karşı tampon gözüyle bakmaya zorluyor. Bu da Rusya'yı dünyadaki "en büyük imparatorluk" haline getiriyor. Böyle bir imparatorluk sadece "toprak kazanabilir". Toprak kaybeden bir iktidara tahammül edilemez.

5. Yolsuzluk. Tepeden başlayıp aşağıya yayılan yolsuzluk Rusya toplumuna kendine has bir hiyerarşi kazandırıyor. Bu durum da bu şemaya aykırı hiçbir kolektif yapı ya da hareket biçimine hayat hakkı tanımıyor.

Sonuç olarak Vladislav İnozemtsev'e göre, bu beş sebepten ötürü Rus toplumunun demokrasi talebi yok.

(TürkRus.com)