Çeçenistan'daki Kadirov hanedanlığı

29 Nisan 2018 Pazar  |  MG ÖZEL

Bir eli Rusya anayasasında, diğeri Kuran'da Rusça ant içen gencin gözleri parlıyordu. Töreni izleyen davetliler gevşek kravatlı genci alkışlıyordu alkışlamasına ama herhalde içlerinden "Nereden nereye... " diye düşünüyordu.

Perşembe günü bu sahnenin yaşandığı yer Çeçenistan'ın Gudermes kentiydi. Gözleri parlayan genç ise, Ramazan Kadirov. Çeçenistan'ın yeni başkanı artık oydu. 30 yaşında iktidar koltuğuna oturmuştu. Şimdiye kadar altı sahibinden beşi öldürülen koltuğa.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in de kutlama mesajı gönderdiği Çeçenistan'ın yeni lideri çok değil, 7-8 yıl önce direnişçilerin safındaydı. Yani, Rus askerleriyle savaşan ayrılıkçılardan biriydi. Hatta babası Ahmet Kadirov, 2.Rus-Çeçen savaşının başlamasından önce Çeçenistan müftüsüydü.

Baba ve oğul 1999 yılında saf değiştirdi, Rusları desteklemeye başladı. Ahmet Kadirov ödülünü başkan seçilerek aldı. Ama 2004 yılında düzenlenen bir suikastta öldürüldü. Ramazan Kadirov'un intikam yemini etmesi şaşırtıcı değildi de asıl sürpriz Putin tarafından başbakanlığa atanması oldu. Bu atama, sadece Kadirov'un değil, iddialara göre Çeçen halkının bir bölümünün hayatını değiştirdi.

Kadirov'un kendi adını taşıyan silahlı korumaları sadece ayrılıkçıların peşine düşmekle kalmadı, iddialara göre, cinayet, fidye için adam kaçırma ve tecavüz gibi olaylara karıştı. İddialar Çeçenistan'ın sınırlarını aştı, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne kadar ulaştı. Ant içme töreninin davetlilerinden biri de, Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komiseri Thomas Hammarberg'di ama gelmedi; gelmedi çünkü mart ayında ziyaret ettiği Çeçenistan'dan "İnsan hakları alanında Avrupa'nın en karanlık noktası," diye söz etmişti.

Kadirov ve adamlarının işlediği iddia edilen suçları Rusya'da yazan tek bir gazeteci vardı: Anna Politovskaya. Kadın gazetecinin geçen yıl öldürülmesinden sonra insan hakları örgütleri hemen Kadirov'u işaret etti. Garip ama hakkındaki iddialar çoğaldıkça Kremlin'in ona desteği arttı.

Öyle ya da böyle, Kadirov'un sözünü dinletebildiği gerçekti. Rus basını eğitimsiz gencin yakında Çeçen başkanı olacağını yazmaya başladı.

Tahminler beklenenden çabuk gerçekleşti. Üç yıl daha görevde kalması gereken Başkan Alu Alhanov istifa ettirildi ve Kadirov'a iktidar yolu açıldı.

'Gangster' ve 'haydut' gibi lakaplar takılan Kadirov için en ilginç benzetmeyi İngiliz Times gazetesi yaptı ve ondan 'Minik Saddam' diye söz etti. Bu tabii gazetenin yorumu ama kesin olan bir şey var: Kadirov kısa sürede çok düşman kazandı.

(2005)

Yazı gazeteci Cenk Başlamış'ın "Rusya'nın Sırları" kitabından alınmıştır.