Kutuplarda 'Soğuk Savaş'

07 Mayıs 2018 Pazartesi  |  MG ÖZEL

Belli ki Allah Ruslara "Yürü ya kulum!" dedi. Ekonomisi iflas etmiş, ciddiye alınmayan ülke gitti, hazinesinden döviz fışkıran, dünyaya kafa tutabilen bir ülke geldi.

2014 kış olimpiyatlarının Soçi'ye verilmesinin zafer sarhoşluğu geçmeden Kuzey Kutbu'na bayrak dikmek de Ruslara nasip oldu; gerçi denizin dört kilometre dibine ama olsun! Bayrak diken ekipte yer alan parlamenter Artur Çilingarov, mutlu ve gururlu; Ona göre bu insanoğlunun Ay'a ayak basması kadar önemli bir başarı.

Baştan anlatmak gerekirse...

Bir grup Rus bilim adamı iki gemiyle Kuzey Kutbu'na yola çıktı. Nükleer buzkıran diğerine yol açtı. Gemiler hafta ortasında nihayet dünyanın en kuzeyine ulaştı. Perşembe günü tarihi deney başladı. İki mini denizaltı dibe daldı. İndikleri derinlik dört bin metreden fazlaydı. Daha önce de Rus ve Amerikan denizaltıları kutbun altında dolaşmıştı ama bu derinliğe inen olmamıştı. Dibe ilk dokunan denizaltı Mir-1'de bulunan Çilingarov yukarıdakilere müjdeyi verdi.

İki cep denizaltısı kutup dibinin yapısı ve canlılarla ilgili veriler topladı ve paslanmaması için titanyumdan yapılma bir Rus bayrağını zemine diktikten sora sekiz saatte yüzeye çıktı. Kutup dibinin keşfi haberi dalga dalga Rusya'ya yayıldı, Devlet Başkanı Vladimir Putin 'kahramanları' kutladı.

Bunlar şova benziyor ama aslında o kadar basit değil. Kuzey Kutbu'nun dibine inmenin gerçek amacı buraların Rusya'ya ait olduğunu kanıtlamak.

'Buraları' derken kastedilen bir milyon kilometrekareden fazla toprak ve 100 milyar tondan fazla petrolle doğal gaz. Rusya, deniz dibinde yer alan Lomonosov sıra dağlarının kendi ana karasının devamı olduğunu söylüyor; yani kutupta hak iddia ediyor. Birleşmiş Milletler Rusya'nın daha önce yaptığı başvuruyu kabul etmemiş ve daha fazla kanıt istemişti. İşte dibe yolculuk da jeolojik kanıt toplamak için yapıldı.

Küresel ısınmanın kutupları da etkilemesi nedeniyle bölgedeki doğal kaynakların çıkarılması önem kazanmış durumda. Tabii, hak iddia eden sadece Rusya değil. Amerikan Dışişleri dibe dikilen bayrağın hukuki bir geçerliliği bulunmadığını açıkladı! Ama Kanada Dışişleri Bakanı Peter MacKay belli ki çok kızmıştı, ağzından "15.yüzyılda değiliz! Öyle canınızın istediği yere bayrak dikip burası benim diyemezsiniz!" sözleri döküldü.

Zaten bir süredir Rusya ile Batı arasında soğuk rüzgârlar esiyor. Eh, yeni soğuk savaş için kutuplardan uygun yer mi olur?..

(2007)

Gazeteci Cenk Başlamış'ın "Rusya'nın Sırları" kitabından alınmıştır.