Domino tehlikesi

23 Mayıs 2018 Çarşamba  |  MENTOR

Basit yazacağım: Ekonomi arz-talep dengesi üzerine kurulur. Üretilen miktarı tamamen satabileceğin fiyat denge fiyatıdır. Paranın fiyatı faizdir.

Türk Lirası ödemelerinde batmazsın çünkü para basabilirsin ama dünya ile yaptığın ticarette dolar kullanılır basamazsın, eğer sattığından (ihracat) daha çok dolarla mal alıyorsan (ithalat) aradaki farkı (cari açık) dolar olarak borçlanman ya da insanların dolar getirip senin ülkene yatırım yapması lazım (doğrudan yabancı yatırımlar) bunlar olmazsa batarsın.

Bizim dolara ihtiyacımız var ama bu doların fiyatını yani faizi ödemiyoruz. Fiyatını ödemediğimiz için borç alamıyoruz, borç alamayınca dövize olan talep artıyor, dövize talep artınca da fiyatı artıyor. Dolara gereken bedeli ödemezsek teorik olarak kimse bize borç vermeyeceği için dolar veya döviz borçlarımızı ödeyemeyiz ve batarız.

Ülkeler batınca firmalar gibi yok olmuyor. İçe kapanırsın ve ülkende ne varsa onunla yetinirsin. Mesela benzin alamazsın arabalar yollarda kalır.

İlaçların büyük kısmını alamazsın hastalar şifa bulamaz. Uçakların uçmaz, hatta uçağın bile olmaz. Cep telefonun olmaz. Doğal gaz alamazsın, hava kirliliği geri döner. Et fiyatları et ithalatı yapamayacağın için katlanarak artar. Yani kendimizi dış dünyadan izole edip kendi halimizde yaşayabiliriz ama bedel öderiz. Eğer kendimizi dış dünyadan izole etmezsek kurlardaki artışlar fiyatlara yansır, fiyatlar enflasyonu enflasyon da yatırımcıların geleceğe dönük beklentilerini kötü etkiler, yatırım yapmazlar, işsizlik artar, fakirleşiriz. Bu defa da ilaç olsa bile alacak paramız olmaz.

Yüksek faizden kurtulmanın yolu piyasaya fiyat dikte etmek değil daha çok ve daha fazla katma değeri olan ürün üretmek gerekir. O zaman aldığından daha fazla satacağın için dövize ihtiyacın olmaz ve faizin de düşer. Bugünkü dolar, genelde döviz kurlarının gerçekle ilgisi yok bu kurların tek nedeni faiz konusundaki mantıksız tavrımız. Dolar kurunun 4.90 olmasını hiçbir ekonomik yanı yok. Faizden kurtulmak istiyorsak daha çok ve daha kaliteli üretmeliyiz. Bu şekilde faizden kurtulmaya çalışarak faizi değil kendimizi yok ediyoruz.