Çar'a ihanet etmeyen general

30 Temmuz 2018 Pazartesi  |  MG ÖZEL

1917 Devrimi ile sona eren Rusya İmparatorluğu'nu 304 yıl yöneten Romanov Hanedanı'nın son çarı II. Nikolay ve ailesinin Bolşevik yönetimi tarafından infazının 100. yıldönümü Rusya'da törenlerle anıldı.

Rus tarihçiler,  hanedanı faciaya götüren süreçle ilgili pek bilinmeyen bir tarihi gerçeği tekrar gündeme getirdi. Karmaşık ve kritik dönemde II. Nikolay'a sadece iki generali ihanet etmemişti: General Fyodr Keller ve Azerbaycan uyruklu General Hüseyin Han Nahçivanski. Özellikle, Müslüman kökenli  General Nahçıvanski'nin Çar II. Nikolay'a sonsuza kadar bağlılığı bugün de konuşuluyor ve takdir ediliyor.

Azerbaycan'ın Nahçıvan Hanlığı (beyliği) hanedanının son Hanının oğlu olan Hüseyin Han Nahçıvanski (1863-1919) Rusya imparatorluğu ordusunda önemli üst düzey görevlerde bulundu, Rus-Japon savaşına katıldı. Birinci Dünya Savaşı'nda Kafkasya bölgesindeki ordu birliğinin komutanlığını yaptı. Rusya ve dokuz yabancı ülke tarafından çeşitli savaş madalyalarıyla, ayrıca özel Altın Silah nişanıyla ile ödüllendirildi. Romanov ailesinin en çok güvendiği generallerden biri olan Azeri kökenli general, bir çok gezide ona eşlik de etmişti.

General ve Çar II. Nikolay ile en son görüşme Ocak 1917'de yapıldı. O sırada ülkede durum giderek kötüleşiyordu. Nihayet Şubat ayında Rusya'da devrim patlak verdi. Orduda kaos giderek artıyordu. 2 Mart tarihinde Çar tahttan çekildiğini açıkladı.

Bunu duyan General Nahçıvanski acilen Rusya Genelkurmay Başkanlığı Karargah Başkanı General M.Alekseyev'e şu telgrafı çekti: 

"Büyük olayların yaşandığı konusunda bilgiler edindik. Majeste İmparatorumuza, muhafaz süvarisinin sınırsız sadakatını ve hayranı olduğu hükümdarımız için ölmeye hazır olduğunu iletmenizi rica ederim. 3 Mart. saat 14.45."

Fakat General Alekseyev, telgrafı Çar II. Nikolay'a iletmedi. 

Şimdi tarihçiler, eğer Çar'ın çok güvendiği generallerin başında gelen Nahçıvanski'nin telgrafı eline geçseydi neler yaşanabilirdi sorusunun yanıtını tartışıyor. Kuşkusuz, İmparator'a sonuna kadar bağlı kalarak ihanet etmeyen general Nahçıvanski, gelen talimat doğrultusunda Rusya imparatorluğunun kurtarılması için kendisine bağlı birlikleri harekete geçirecek, belki de olayların gidişi değişecekti. 

Ama olmadı.

Daha sonra Rus ordusunun önemli generallerinden A. Denikin de, Keller ve Nahçıvanski dışındaki generallerin devlete ihanet ettiğini üzülerek anlatırken, "Her iki general ayaklanmayı bastırmak için imparatorun emrine ordularını vermeye hazırdı" diyecekti.

İktidara gelen Geçici Hükümet tarafından görevden alınan Nahçıvanski, 1917 Bolşevik Devrimi'nin ardından da tutuklandı ve 1919 yılında St.Petersbrug'ta kurşuna dizildi. Nerede toprağa verildiği bilinmiyor.

Nahçıvanski Hanlığı hanedanından yedi general çeşitli dönemlerde Rusya ordusunda görevlerde bulundu.

Fuad Seferov, Moskova

Fotoğraf: Nahçıvanski (sağdan ikinci), Rus Çarı ile...