ABD'nin kilitlendiği 'at yarışı'

25 Eylül 2018 Salı  |  SERBEST KÜRSÜ

Yalnızca ABD'nin değil, görünür gelecek için uluslararası ilişkilerin de akıbetini belirleyecek yarışta, atlar son düzlüğe çıktı sayın seyirciler: Sadece üç atın "finish" çizgisine ulaşmaya çalıştığı yarışta, iki at eküri olarak yarıştığı için, gerçekte yarış iki taraf arasında geçiyor.

Yarışın bitiş çizgisi 6 Kasım'da yapılacak ara seçimleri; eküri olarak yarışan atlar Kongre'nin iki kanadından en azından birinde çoğunluğu sağlamaya çalışan Demokrat Parti'yle özel savcı Robert Müeller'in Rusya'nın 2016 seçim kampanyasında Trump'la işbirliği yapıp yapmadığını soruşturan ekibi.  Bu iki atın ortak rakibi ise bariyer dibinde koşma avantajını elinde tutan ABD Başkanı Donald Trump'ın önderliğindeki Cumhuriyetçi Parti.

Eküri olarak koşan Müeller ve Demokrat Parti'nin amacı ne pahasına olursa olsun yarısı Trump'ın önünde bitirmek.

Bariyer dibindeki avantajına karşın, Trump ve ekibi yarışın son metrelerinde  giderek artan yorgunluk belirtileri gösteriyor,  buna karşılık hem Müeller hem de Demokrat Parti dış kulvardan yaptıkları ataklarla Trump'ı yakalamayı ve geçmeyi başarmış görünüyorlar.

Müeller ve ekibi, son bir ay içinde iki önemli başarı sağladı: Önce Trump'ın iş bitirici avukatı Michael Cohen ve çok daha önemli olarak Trump'ın 2016 seçim kampanyasını beş ay süreyle yönetmiş olan Paul Manafort, Trump-Rusya ilişkileri konusunda bildikleri her şeyi anlatmayı kabul ettiler. Bu ikilinin hayati önem taşıyacağı sanılan ifadelerine dayanarak Müeller'in Trump aleyhinde "kale gibi" bir iddianame hazırlaması olasılığı yüksek olarak kabul ediliyor. Müeller bu atakla Trump'ın burun farkıyla önünde seyrediyor.

Demokrat Parti ise, son dönemece girilirken özellikle kentli kadın seçmenlerin büyük desteğiyle Trump'a bir boyun farkı üstünlük sağlamış durumda. NBC televizyonu ile Wall Street Journal'ın ortak olarak yaptırdığı kamuoyu yoklamalarına göre, ara seçimler öncesi yapılan aday belirleme seçimlerinde Demokrat Partililerin sandığa gitme oranı Cumuriyetçi Partililere  göre büyük bir sıçramaya işaret ediyor.

Bu atılımda kadınların neden çok önemli bir etken oluşturduğuna gelince: Trump'ın ABD Yüksek Mahkemesi'ndeki siyasi dengeyi belki de gelecek iki nesil boyunca muhafazakarlar lehine değiştirmek için yapmak istediği son atama, Kongre'deki anayasal prosedür devam ederken ciddi biçimde tökezledi.

Trump'ın adayı Brett Kavanaugh, Kaliforniya'da bir üniversitede öğretim  üyesi olan Christine Blasey Ford tarafından tecavüze yeltenmekle suçlandı. Ford, yaklaşık 30 yıl önce üniversiteli öğrencilerin katıldığı bir parti sırasında, Kavanaugh'un iki arkadaşıyla birlikte kendisini bir odaya kapatıp elbislerini zorla çıkarmaya çalıştığını, bağırmasını engellemek için de ağzını kapadığını ileri sürdü.

Trump ve Cumhuriyetçi Parti beklenebileceği gibi "30 yıldır aklın neredeydi" mealinde bir kampanyayla Ford'un inandırıcılığına darbe vurmaya çalışırken Demokrat Parti ve büyük bir kadın seçmen kitlesi cinsel saldırıya maruz kaldığını öne süren Ford'dan yana çıktı.
Trump ise, "gallop"unu ekonomik verilerin desteğiyle sürdürürken bu hızın yarısı önde bitirmesine yeteceği varsayımıyla hareket ediyor gibi görünüyor.

Ne var ki, Trump belki de seçim öncesinde trajik bir zamanlamayla, ABD Başkanı olarak gücünün bir sınırı olduğunu idrak etmek zorunda kaldı: Amerikan tüketicisinin en duyarlı noktası olan benzin fiyatları Trump'ın istediği yönde inişe geçecek gibi görünmüyor. ABD Başkanı haftalardır OPEC'in fiili patronu Suudi Arabistan'dan petrol üretimini artırmasını ve diğer OPEC ülkelerinin de bu politikayı desteklemesini isterken, Rusya'nın da nüfuzunu kullanması sonucu OPEC Trump'a kırmızı kart gösterdi.

ABD'de işsizlik her ne kadar rekor denecek düzeyde düşüşe geçtiyse de, hazine bonosu faizlerindeki artış, ABD'nin gayrisafi yurtiçi hasılasını artık aşmış olan borçlarını çevirmesini zorlamaya başlayacak gibi görünüyor. Alarm sinyallerinin seçimlerden önce çalmaya başlaması beklenmiyorsa da, ABD merkez bankası FED'in bu hafta faizlerde yeniden artırıma gitmesinin piyasalarda nasıl bir tepkiye yol açacağı merak konusu.

Uzun sözün kısası, gelecek altı hafta içinde meydana gelecek gelişmeler yarışın sonucunu etkileme açısından büyük önem taşıyacak.

Cengiz İzmirli (mahlas)